نهضت تفسیر
 

آشنایی با نهضت تفسیر

تعريف:
نهضت تفسير، حركتي هماهنگ و منسجم  در سطح دانشگاهها است كه جهت گسترش فرهنگ تدبّر و تفكّر در آيات قرآن انجام مي‌شود و سعي بر استمرار جلسات تفسير قرآن در تمامي ايّام سال دارد.
اصول حاكم:
- محوريت تدبر و تفكر در آيات
- حضور داوطلبانه در طرح و مطالبه واقعي مخاطبان
- اصل بينش محوري
 اهداف طرح
1)تعميق آگاهي اقشار دانشگاهي از مفاهيم قرآن
2)مراجعه و استفاده هرچه بيشتر دانشگاهيان از آموزه‌هاي وحي در راستاي رشد و ارتقاي علمي و پژوهشي
3)انس با كلام وحي و جهت¬دهي دانشگاهيان به سمت تدبر و تفكر در آيات
4)عمق‌بخشي و غني‌سازي مسابقات و جشنواره‌هاي قرآني دانشجويان
5) کمک به جریان¬سازی و نهادینه¬کردن انس با قرآن

بازخوانی نقش مقام معظم رهبری در نهضت قرآنی

قرآن اصل اساسی تمام امور است.



 

 

انس رهبر معظم انقلاب با قرآن از کودکی تا به امروز :

 

     همه‌چیز درباره‌ی آشنایی آیت‌الله سید علی خامنه‌ای با قرآن از خانه‌ی پدری و از دوران کودکی آغاز شده است: «من اولین نغمه‌های خوش قرآن را از حنجره‌ی مادرم شنیدم.»۱ «دور او جمع می‌شدیم و می‌نشستیم و ایشان قرآن را با صوتی خیلی شیرین و دلپذیر برای ما می‌خواند و آیاتی از آن را ترجمه می‌کرد.»۲ بانو خدیجه میردامادی داستان‌های انبیاء الهی و قصه‌های قرآن را برای کودکانش تعریف می‌کرد و مراقب بود دقیقاً همان‌گونه بگوید که قرآن گفته. شیرینی معارف الهی با محبت مادرانه، خوراک کامل و گوارایی بود برای روح کودکان . آقا سیدجواد خامنه‌ای (پدر سیدعلی‌ ) نیز برای آشنایی بیشتر دو پسرش با قرآن، آن‌ها را نزد دو استاد قرائت قرآن ‌برد. ابتدا نزد حاج رمضان بنکدار، از قاریان قرآن مشهد و استاد دوم «ملاعباس» بزرگترین استاد قرائت قرآن مشهد بود و سید علی‌ تمام قواعد تجوید را از او فراگرفت . سید علی خامنه‌ای همزمان وارد مباحث حوزوی می‌شود و مدارج علمی را یکی پس از دیگری طی می‌کند تا سال ۱۳۳۷ که در سن ۱۹ سالگی راهی قم می‌شود . مهاجرت به قم همزمان می‌شود با اوج گرفتن فعالیت‌های علمی ایشان. حضور در درس اصول آیت‌الله سید روح‌الله خمینی هم از همان سال نخست آغاز می‌شود و این شاگردی ادامه پیدا می‌کند . بارها دستگیری و زندان، یکی از هزینه‌هایی بود که حضرت آیت‌الله خامنه‌ای برای فعالیت‌های مبارزاتی خود پرداخت. اما در تمام این دوران، قرآن، یار انیس ایشان بوده است. در ماجرای دستگیری اول در سال 1342،وقتی آیت‌الله خامنه‌ای را به زندان نظامی مشهد منتقل می‌کنند، همه‌ی وسایل‌شان را می‌گیرند. اما ایشان می‌گویند: «من درخواست کردم قرآن را بگذارند کنار من باشد»3 در ماجرای دستگیری پنجم در سال ۱۳۵۰ در مشهد، وقتی مأموران ساواک، سید عباس موسوی قوچانی، روحانی مقاوم را شکنجه کردند، قرآن خواندن آیت‌الله خامنه‌ای تنها مایه‌ی تسلی‌خاطر او بوده است: «آن‌چه در این زندان تنها مایه‌ی تسلی خاطر آقای موسوی بود، این‌که وقتی پس از اتمام شکنجه به سلولش برمی‌گشت، به صدای قرآن خواندن من گوش فرا می‌داد. من هم آیات ویژه‌ای را از قبل انتخاب می‌کردم و برایش می‌خواندم تا مرهم زخم‌هایش و آرام جانش و آهنین کننده‌ی اراده‌اش باشد.»4 دوران دستگیری و زندان با سکوت و تنهایی و خلوتش، فرصت مناسبی بود تا حضرت آیت‌الله خامنه‌ای با تلاوت قرآن و تدبر در آن، بهره‌های فراوانی از این کتاب شریف بردارد . 

 

شروع جلسات تفسیر قرآن

 

    سال ۱۳۴۳ خورشیدی که آیت‌الله خامنه‌ای به دلیل ضرورتی از قم به مشهد بازگشتند، نخستین فعالیتی را که در کنار مباحث درسی و علمی خود شروع نمودند، جلسه‌ی درس تفسیر قرآن بود. اولین درس تفسیر ایشان در همان سال و برای گروهی از مردم برگزار شد . مجالس تفسیر حضرت آیت‌الله خامنه‌ای با توجه به مخاطبین آن دو گونه بود؛ جلسه‌ی تفسیر که مباحث آن تخصصی و برای قشر حوزوی و طلاب بیشتر قابل استفاده بود. در آن زمان سه درس تفسیر حوزوی در مشهد وجود داشت؛ یکی درس تفسیر میرزاجوادآقا تهرانی که بسیار اخلاقی و معنوی بود و درس تفسیر آیت‌الله عزالدین زنجانی که جنبه‌های حکمی و نیز فقه‌الباقر در آن بسیار برجسته بود. درس تفسیر دیگر، مربوط به حضرت آقای خامنه‌ای می‌شد. مجلسی که از لحاظ شمار شرکت‌کنندگان از دو درس دیگر بسیار پیشی گرفته بود و بالغ بر ۲۰۰ طلبه در آن شرکت می‌کردند . دیگر گروه مخاطب آیت‌الله خامنه‌ای برای جلسات تفسیر قرآن، دانشجویان بودند. اگرچه مباحثی که ایشان برای جلسات تفسیر دانشجویی درنظر می‌گرفتند، برای مردم عادی نیز قابل قابل استفاده بود . 
   درس‌های تفسیر قرآن آیت‌الله خامنه‌ای دو ویژگی بارز داشت. اول «بیدارگری و روشنگری» و دیگری «حرکت‌بخشی به جامعه». حجت‌الاسلام‌والمسلمین مهدوی‌راد این دو ویژگی را این‌گونه توضیح می‌دهد: بیدارگری و روشنگری یعنی آیات جوری تفسیر و تصویر می شد که اگر کسی در این جلسه شرکت می‌کرد و به مباحث توجه داشت، وقتی از جلسه بیرون می‌آمد احساس می‌کرد نسبت به جلسه‌ی قبل یک روشنی و نگاه جدید در فکر او ایجاد شده استویژگی دوم هم، تحرک‌آفرینی و حرکت‌بخشی به جامعه و درگیر‌ساختن متن جامعه و زندگی مردم با آموزه‌های قرآن بود.ساواک در خردادماه ۱۳۵۲ درس تفسیر آیت‌الله خامنه‌ای در مسجد امام حسن علیه‌السلام را تعطیل ‌می‌کند. حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در دوران مبارزه علاوه بر درس تفسیر قرآن، مجموعه‌ای از مباحث معارفی را در مجالس مختلف و به مناسبت‌های گوناگون و در سفرهای تبلیغی بیان کرده‌اند که بسیاری از آن مباحث متکی به آیات قرآن بوده است. با پیروزی انقلاب اسلامی، گویی مجالی فراهم شده باشد که آرزوهای آیت‌الله خامنه‌ای برای ارتباط مردم و قرآن محقق شود. بررسی سیره‌ی ایشان در این سال‌ها گویای تلاش برای این مهم است. تأسیس رادیوقرآن در سال ۱۳۶۲ به دستور ایشان، تشکیل شورای عالی قرآن در سازمان صداوسیما، گسترش جلسات تلاوت قرآن با حضور قاریان خارجی و به‌خصوص مصری و قاریان داخلی از اقصی‌نقاط کشور از جمله‌ی این تلاش‌ها است.

 

انس با قرآن

 

     رهبر انقلاب بارها توصیه به انس با قرآن را در محافل گوناگون مطرح کرده‌اند؛ از دیدارهای معمول خود با اقشار مردمی گرفته که گفته‌اند: «سعی کنید رابطه‌تان را با قرآن قطع نکنید. هر روز، ولو نصف صفحه، قرآن بخوانید؛ این‌ها همه‌اش مقرِب انسان است؛ صفای روح و گشایش و فتوح معنوی را همین‌ها برای انسان به وجود میآورد.»5 تا دیداری مانند دیدار نخست خود با هیئت دولت جدید که فرموده‌اند: «برادران عزیز و خواهران عزیز! بارتان سنگین و کارتان دشوار است [...] برای اینکه بتوانید این راه را سالم طی کنید و ۱۴۵۰ روزی را که در پیش دارید، بخوبی سپری کنید، باید خود را به خدا وصل کنید.  هر روز حتماً قرآن بخوانید؛ هر مقداری میتوانید [...] این را یک سیره‌ی قطعی برای خودتان قرار دهید.»6  با این نگاه، اهدای یک جلد قرآن به پاس خدمات هشت‌ساله‌ی هیأت دولت در ادوار مختلف در آخرین دیدار ایشان با رهبر انقلاب معنای دیگری می‌یابد .در طول این سال‌ها، رهبر معظم انقلاب همواره و در مناسبت‌های گوناگون، بر اهمیت توجه به قرآن سخن گفته‌اند. ایشان معتقدند تلاوت و قرائت و حفظ قرآن کریم مقدمه‌ی اُنس با قرآن و اُنس‌گرفتن با این مصحف شریف، مقدمه‌ی تدبّر و فهم معانی قرآنی است: «از برکات انقلاب است که جوان‌های ما، صاحبان صوت و ذوق و هنر تلاوت و استعداد و آمادگی برای فراگیری، بحمدالله در این میدان وارد شدند و پیشرفت کردند، ولی این‌ها مقدمه است؛ مقدمه برای فهم قرآن و تخلق به اخلاق قرآن.»7تخلق به اخلاق قرآنی  همانی است که رهبر انقلاب آن را دوای تمام دردها و جراحت‌های جامعه‌ی اسلامی می‌دانند. به نظر می‌رسد هدف رهبر انقلاب در تمام فعالیت‌های قرآنی خود مسأله‌ای است که در محفل اخیر انس با قرآن مطرح کردند: «مسأله‌ی بالاتر، تخلق به اخلاق قرآنی است؛ سبک زندگی را منطبق با قرآن قرار دادن.»8 این که فرهنگ ما، سبک زندگی ما، پوشش، منش و معاشرت‌ها و ارتباطات اجتماعی ما آن چیزی نباشد که در جوامع خالی از نور معنویت و قرآن است، بلکه مطابق معیار قرآن باشد.
راه‏های رهایی از مهجوریت قرآن از دید رهبر

 

     در گام اول باید جوانان و نوجوانان را با متن و ترجمه قران آشنا کرد و از شربت گوارا و حیاتبخش قرآن به ذائقه آنان چیزی چشانید.9 بایستی روخوانیِ قرآن، تمام ملت ما را شامل بشود. نباید یک نفر در میان ملت ما بماند که قادر نباشد قرآن را باز کند و به صورت صحیح بخواند. زن و مرد و کوچک و بزرگ و پیر و جوان باید بتوانند قرآن را بخوانند... کار دوم رفتن به سمت فهم قرآن است، قرآن باید ترجمه بشود... حفظ قرآن قدم بعدی است که هر کس توفیق پیدا کند، یقیناً خیر کثیری بدست آورده است.10   حفظ قرآن اگر به شکل امتیاز مطرح شود و فرضاً کسی که بخشی از قرآن را حفظ کرد، امتیازی را در قالب نمره و یا موارد مشابه آن بگیرد با چنین روشی شاید بتوانیم...جوان‏های تازه سالمان را رشد بدهیم.11 اگر ملتی بخواهد به قرآن عمل کند، قدم اولش آشنایی با همین الفاظ و ظواهر قرآن است.12 فکر من این است که می‏خواهم در جامعه ما کاری بشود که برای قراء قرآن منبر بگذاریم و همچنان که الان وعاظ منبر می‏روند، قاریان قرآن هم منبر بروند و مثلاً نیم ساعت قرآن بخوانند و مردم آن زلال کلام الهی را مستقیم از او بشوند...ولی حالا ما قرآن کریم را فقط مقدمه سخنرانی قرار داده‏ایم.13  من عقیده‏ام این است که حفظ قرآن باید از بچگی شروع بشود. یعنی حدوداً از دوازده سالگی سیزده سالگی: العلم فی الصغر کالنقش فی الحجر.14 گر بخواهیم کل امت اسلام با قران انس بگیرند، باید تلاوت قرآن را در جامعه باب کنیم...اگر تالیان کلام الله در جامعه توانستند با زمزمه ملکوتی و صحیح و پرجاذبه این آیات کریمه را تلاوت کنند، دل مردم با قرآن انس می‏گیرد و به قرآن نزدیک  می‏شود. این طور نیست که اگر ما بخواهیم مردم، مسلمان تربیت شوند، راهش اینست که در تلویزیون دائماً برای آنها قرآن بخوانیم یا تفسیر قرآن بگوییم.15 ما باید رابطه‏مان را با قران روز به روز مستحکم‏تر کنیم. در خانه‏ها قرآن بخوانیم...چنانچه مختصر فراغتی پیدا می‏کنید خودتان را به قرآن وصل کنید هر روز مقداری قرآن بخوانید و آنرا فرا بگیرید.16  آشنایی با قرآن اولین قدم است. هیچ کدام از کتاب‏های دینی جای قرآن را نمی‏گیرد، این آشنایی باید از متن قرآن شروع شود. همین ظاهر و روخوانی قرآن اگر قبل از دبیرستان تأمین نشده، با ترجمه و لغات قرآن و تعبیرات خاص قرآن و فرهنگ قرآنی وبه تدریج با معانی که در قرآن هست، ادامه پیدا کند. از جمله طرح هایی که درباه قرآن باید انجام بگیرد و جای آن در دانشگاه‏هاست همین است که ببینیم در قرآن چه موضوعاتی از موضوعات باب زندگی امروزی مطرح شده است که ما هنوز این را نمی‏دانیم.17 باید خود قرآن و خود حدیث و متون اصلی اسلام را به دانشگاه وارد کنند وجوانان را و دانشجویان را با آن آشنا کرد.18 من مکرر عرض کرده‏ام اگر بخواهیم همه مردم در سطح متوسط قرار بگیرند، باید تعدادی در سطح عالی و تعداد کمتری در سطح اعلا داشته باشیم. خاصیت بهترین‏ها این است که متوسطین را به طرف خودشان می‏کشند و به جلو می‏برند. به همین دلیل است که قاریان قرآن و خوش‏خوانان و حافظان و متبحران در قرآن، باید روز به روز   بیشتر و روز به روز بهتر شوند، هم کمیتان زیاد شود و هم کیفیت آنها بهتر شود.19

 راه های ترویج قرآن از دید رهبر

 

    امروز فرصتی تاریخی و استثنایی است برای اینکه قرآن در هدایت فکر و عمل انسان‏ها، قدرت و چیرگی خود را نشان دهد، اما این متوقف است بر اینکه ما خود، به چشمه جوشان معارف و هدایت قرآن دست یابیم، قرآن را بفهمیم، در آن تدبر کنیم و آنرا محور بحث و فحص سازیم.20غیر آنچه تاکنون انجام شده، دو کار دیگر باید انجام بگیرد؛ اول این که بایستی روخوانی قرآن، تمام ملت ما را شامل بشود،...کار دوم رفتن به سمت فهم قرآن است. قرآن باید ترجمه بشود...حفظ قرآن قدم بعدی است.21 من می‏گویم که در جامعه قرآن اصل است. امت حزب الله باید یواش یواش با قرآن آشنا بشوند آن طوری که بتوانند مستقیم قرآن را از شما [قاریان ] گوش کنند و بفهمند. شما باید بتوانید در یک مجلس بالای منبر بروید و آیات قرآن را بخوانید و مردم با شنیدن این آیات اشک بریزند. ما این را می‏خواهیم. اگر شما می‏خواهید این کار را بکنید، باید بتوانید با صوت خودمان این مجلس را جذب کنید. این آداب و فنونی دارد.22 آنچه که وظیفه قراء است این است که قرائت خود را روز به روز بهتر کنند. ما به عموم مردم می‏گوییم که با قرآن انس بگیرند. به شما قراء هم می‏گوییم که تلاوتتان را روز به روز بهتر، قویتر، صحیح‏تر و با خصوصیات جاذبه آفرین همراه‏تر بکنند. اگر بخواهیم کل امت اسلام با قرآن انس بگیرند، باید تلاوت قرآن را در جامعه باب کنیم. اگر من این قدر به خواندن شما قاریان عزیز تکیه می‏کنم و به آن اهمیت می‏دهم برای همین است. شما یک نفر آدمید هر چه هم خوب بخوانید یا نخوانید از یک جهت به خودتان مربوط است، اما آن چیزی که مرا وادار می‏کند به این مسأله این همه اهتمام بورزم آن است که اگر تالیان کلام الله در جامعه توانستند با زمزمء ملکوتی و صحیح و پرجاذبه این آیات کریمه را تلاوت بکنند، دل مردم به قرآن انس می‏گیرد و به قرآن نزدیک می‏شود.23 شما قراء در توجه دادن مستمعان خود به مضامین قرآن نقش زیادی دارید. چقدر خوب است که برخی آیات کریمه که مناسب حال امروز مسلمین است در تلاوت‏های شما کثیر التردد باشد.24 قرآن را با زبان خودش باید فهمید ترجمه قرآن نمی‏تواند قرآن باشد. گرچه یک چیزی را نشان می‏دهد. اما به نظر من با قرآن باید انس گرفت. اگر کسی عربی هم نمی‏داند...اگر چند بار با دقت بخواند به تدریج یک فهم و برداشتی از قرآن پیدا می‏کند...قرآن تدبر می‏خواهد.25 عزیزان من، باید به سمت قرآن بروید. این راهی است که از رفتن آن پشیمان نخواهید شد. دخترها، پسرها، بزرگترها، بچه‏ها به سمت انس با قرآن حرکت کنید. قرآن را تلاوت کنید. هر روز بخوانید، در آن تدبر کنید...باید با ترجمه‏های قرآن انس بگیرید. بعد از آن که مقداری ترجمه قرآن و معنای کلمات را فهمیدید، آن وقت در قرآن تدبر کنید.26 نکته دومی که من می‏خواهم عرض بکنم، همین است که در حدود پانزده سال پیش ـ اوایل انقلاب ـ بعضی می‏گفتند چرا ما از طرز خواندن این قراء مصری تقلید کنیم؟ با این قضیه، مخالف بودند. ما هم می‏گفتیم شما همین طریق‏ها را یاد بگیرید، شبیه این قراء معروفی که هستند ـ مثل شیخ مصطفی اسماعیل و دیگران ـ تمرین کنید و بخوانید. این موجب خواهد شد که شما پیش بروید...امروز دیگر روزی نیست که خودتان را محکم به همان طریقه بچسبانید که فلان آقا خوانده است؛ این آیه را با اوج خوانده و در آن آیه صدایش را پایی آورده، یا در این آیه صدایش را لرزانده، ما هم عیناً همین کار را بکنیم. نه آقا، طریقه و راه کار را یاد بگیرید، بعد استعداد خودتان را به کار بیندازید.27 در مورد قرآن داریم که قرآن را با لحن‏های خوب بخوانید. در مورد بعضی از بزرگان هم داریم که چگونه قرآن می‏خواندند. روایاتی هم در مورد بعضی از افراد معمولی داریم که از آنها استفاده می‏شود در صدر اسلام، آیات قرآن را با صوت می‏خواندند. این‏ها برای چیست؟ علت چیست؟ این استخدام موسیقی در اینجا، به چه مناسبت است؟ چرا از موسیقی استفاده شده است؟ چرا موسیقی را برای این کار استخدام کرده‏اند؟ این برای خاطر این است که تلاوت با این کیفیت، تأثیر کلام خدا را در دل‏های مخاطبین متعارف و معمول بیشتر می‏کند.28 اگر بخواهید قرآن در خانه‏ها، بین بچه‏ها، بین بزرگ‏ها، بین زن و مردها رواج پیدا کند، بایستی قهرمانان قرآنی را احترام کنید. این است که ما به این‏ها احترام می‏کنیم. این‏ها حامل قرآنند. این‏ها عزیزند .
...
اما این جا تمام نمی‏شود، حفظ قرآن، فهمیدن مفاهیم قرآن، ترجمه کلمه کلمه قرآن، برای کسانی که به زبان عربی آشنایی ندارند، لازم است. وقتی که کلمات قرآن را فهمیدید، آن وقت تدبر لازم است.29 مسابقه در همه خیرات، در هر کار خیری، مورد توصیه قرآن و معارف اسلامی است. علت هم این است که در تسابق و مسابقه، همه استعدادها و توان‏های پنهان انسان بروز پیدا می‏کند...بنابراین بنده مسابقات قرآن را کار بزرگی می‏شمارم.30 شما وقتی تلاوت می‏کنید، اگر تلاوت صحیح و خوب و همراه با رموز و فنون هنری تلاوت شد، هر کسی را که با قرآن آشناست، به قرآن شایق‏تر می‏کند و هر کس را که معنای قرآن را می‏فهمد، به تدبر وادار می‏کند.31 اگر مردم با متن قرآن و تفسیر صحیح آن آشنا باشند، این خطا و انحراف خیلی مشکل و گاهی ناممکن خواهد شد گفتم تفسیر صحیح؛ این را می‏گویم تا آقایان سازمان اوقاف و دست اندرکاران هم بشنوند. حالا که می‏خواهید برای تفسیر برنامه ریزی کنید، مراقب باشید از چه کسی تفسیر را فرا می‏گیرید. این مهم است...مراقب باشید. تفسیر را باید از منبع مطمئن گرفت. آب را باید از چشمه زلال نوشید. اگر به تفسیر اعتماد می‏کنید، به تفسیر صحیح اعتماد کنید، به تفسیر صحیح اعتماد کنید تا قرآن بتواند هدایت خودش را روشن کند . البته توصیه و تأکید من به همه شما جوان‏های عزیز...این است که متن قرآن و تلاوت آن را یاد بگیرید. قرآن را باید آهنگین خواند. تأثیر این کار در دل خود انسان و هر که بشنود بیشتر است. ترجمه قرآن را هم یاد بگیرید. اول باید معنای همین عباراتی را که می‏خوانید، بفهمید...قدم‏های بعدی این است که در قرائت قرآن، هر آیه‏ای از آیات آن را مورد تامل قرار دهید... در روایت داریم که وقتی قرآن می‏خوانید، همت شما این نباشد که این سوره را تا اخر بخوانید و تمام کنید. بلکه همت شما این باشد آن چه را که می‏خوانید، درست بفهمید و در آن تامل و دقت کنید. اگر دیدید به تفسیر احتیاج دارید تفسیری را بردارید و نگاه کنید اگر وقت نداشتید، از آن بگذرید و به آیه بعدی بروید، اما به هر حال بی‏تأمل نگذرید.32 خواهش من این است، آیاتی را که تلاوت می‏کنید، علاوه بر یادگیری ترجمه آنها، به تفسیر آنها هم مراجعه کنید.33 

 

چند مورد از فعالیت های قرآنی رهبر انقلاب

 

  • تأسیس رادیو قرآن در سال 1362 به دستور ایشان
  • تشکیل شورای عالی قرآن در صدا و سیما
  • دیدار با شرکت کنندگان مسابقات سراسری قرآن کریم
  • برگزاری نزدیک به 30 جلسه درس تفسیر قرآن برای دانشجویان در سال های 1370 و 1371
  • دیدار مکرر ایشان با جامعه قرآنی
  • گسترش جلسات تلاوت قرآن با حضور قاریان خارجی و بخصوص مصری و قاریان مصری از اقصی نقاط کشور

 


 منابع:

 

1. بهبودی، هدایت‌الله. ۱۳۹۱. شرح اسم: زندگی‌نامه‌ی آیت‌الله سید علی حسینی خامنه‌ای. تهران: مؤسسه‌ی مطالعات و پژوهش‌های سیاسی. صفحه‌ی ۲۴ 
2. منبع پیشین. صفحه‌ی ۳۰۲ 
3. منبع پیشین. صفحه‌ی ۱۴۳
4 . منبع پیشین. صفحه‌ی ۴۵۰ 
5.  بیانات رهبر انقلاب در دیدار معلمان و اساتید دانشگاه‌های خراسان شمالی، ۱۳۹۱/۷/۲۰
6.   بیانات رهبر انقلاب در دیدار رئیس‌جمهور و اعضای هیأت دولت نهم، ۱۳۸۴/۶/۸
7.  بیانات رهبر انقلاب در محفل انس با قرآن، ۱۳۹۲/۴/۹ 
8. منبع پیشین
9.   حدیث ولایت جلد2،صفحه 218
10. حدیث ولایت جلد3،صفحه 286
11.حدیث ولایت جلد3،صفحه 329
12.حدیث ولایت جلد3،صفحه 267
13.
 حدیث ولایت ، ج 7،ص 36 
14.
 حدیث ولایت ، ج 9،ص 199 
15.
 حدیث ولایت ، ج 7،ص 33 
16. حدیث ولایت ، ج 9،ص 203 
17.  حدیث ولایت ، ج 9،ص 275 
18.  در محضر ولایت،ص 57 
19.در محضر ولایت ،ص 59
20.
 در محضر ولایت ، ج 2،ص 218 
21.
 در محضر ولایت ، ج 3،ص 286ـ285 
22.
  در محضر ولایت ، ج 7،ص 36 
23.
  در محضر ولایت ، ج 7،ص 33 
24.
  در محضر ولایت ، ج 3،ص 308 
25.
  دیدار با قراء ممتاز کشور در سوم رمضان 1417،24/10/75 
26.دیدار قاریان قرآن کریم در حسینیه امام خمینی، 1/10/76

27. مراسم اختتامیه پانزدهمین دوره مسابقات قرآن، 10/9/77
28. دیدار با دانشجویان شرکت کننده در مسابقات قرآن، 22/2/78
29. در دیدار نخبگان قرآنی، 5/8/78
30.مراسم اختتامیه شانزدهمین دوره مسابقات قرآن کریم، 20/8/78
31 .دیدار با جمعی از قاریان، 20/9/78
32.دیدار با دانش‏آموزان قرآنی استعدادهای درخشان،13/2/79 
33.حدیث ولایت، ج 9، ص 200

پیوندها

آموزش مجازی
ثبت نام ازدواج دانشجویی
کانال تلگرام دانشجویان علوم پزشکی فسا

سایت حضرت آیت الله خامنه ای - kamenei.ir

دانشگاه علوم پزشکی فسا